Ruimte voor persoonsvorming en eigenaarschap in het vernieuwde JFC

Een interview met de architect

Na een vliegende start als tekenaar en assistent ontwerper in New York, keerde Anèt Meijer, de architect van de nieuwbouw en renovatie van het Johannes Fontanus College in Barneveld, terug naar Nederland. Hier werkte zij vervolgens voor diverse architectenbureaus en als zelfstandige. Uiteindelijk landde zij bij Bureau Bos waar ze inmiddels al 21 jaar werkzaam is. Hier ontwerpt zij voornamelijk voor segmenten als onderwijs, zorg en zo nu en dan ook woningbouw. In dit interview vertelt zij onder andere over haar enthousiasme voor het ontwerpen van schoolgebouwen en haar gedachten bij de renovatie van het Johannes Fontanus College.

Eén van de segmenten waar Anèt veel mee bezig is, is het onderwijs. “Ik vind dit een boeiend vakgebied”, vertelt zij enthousiast. “Het ontwerp van een schoolgebouw heeft altijd heel specifiek te maken met de visie van de school. Daarnaast is het ook ontwerptechnisch ongelooflijk interessant, omdat je altijd met heel veel verschillende ruimtes te maken hebt. De diversiteit aan grote en kleine, open en gesloten ruimtes moet je toch op een of andere manier in een vorm gieten.” Over het JFC project zegt zij: "We hadden te maken met heel specifieke problematiek, namelijk een bestaand gebouw. Het zou makkelijker zijn geweest om het oude pand te slopen en helemaal opnieuw te beginnen, maar omdat wij duurzaam willen werken hebben wij het bestaande pand gebruikt om iets nieuws te maken."

Het succes van co-creatie
De renovatieplannen van het JFC zijn in de basis ontwikkeld in samenspraak met docenten, leerlingen en ouders. In een co-creatie sessie kon men tot expressie brengen wat men dacht. "Leerlingen gaven bijvoorbeeld aan dat zij behoefte hadden aan grote en kleine leerplekjes, niet één groot leerplein waar je stil moet zijn, maar ook plekken waar je met elkaar kunt overleggen als je een werkstuk aan het maken bent." Dit is voor Anèt een typisch voorbeeld van het succes van de inspraak van diverse betrokkenen waaronder de eindgebruikers. "Vroeger deelde alleen de directeur zijn visie. Doordat nu iedereen meepraat, weet je ook hoe beslissingen tot stand zijn gekomen en is iedereen meer tevreden over het eindresultaat."

Autonomie vergroten
Toen Anèt voor het eerst voet zette in het JFC gebouw, en dan met name in het oude gedeelte, verdwaalde zij. "Als je de bordjes volgt, kom je wel goed terecht. Maar het was door de jaren heen wel een beetje een doolhof geworden", aldus Anèt. De hoofdgedachte bij dit project was overzicht creëren met een centraal hart in de school. "Dat is de boulevard geworden. Vanaf de boulevard, een verkeers- en ontmoetingsgebied, loop je straks het gerenoveerde gedeelte in waarbij je op de leerpleinen zachte vloerbedekking ontdekt; een heel andere wereld. Hier tref je clusters met rust, geen doorloop, maar plekken waar je alleen bent als je er moet zijn." Vroeger werd er puur klassicaal lesgegeven, nu ontstaan er leerpleintjes waar je met een instructie zelf of met een groepje rustig aan de slag kunt buiten het lokaal. Dit is geheel in lijn met de ambitie van de school waarin leerlinggericht onderwijs centraal staat. De leerlingen leren hoe zij een eigen proces kunnen starten, waardoor zij meer eigenaar worden van het leerproces en een grotere autonomie ervaren. Op deze manier worden zij voorbereid op een snel veranderende maatschappij en leren zij zelfstandig hun weg te vinden. 

"Daarnaast was er de gedachte om iets met een vide te doen, omdat de school in de oude situatie als laag werd ervaren", zo vertelt Anèt. "Dit wordt gerealiseerd in de aula, waar een grote trap de begane grond met de eerste verdieping verbindt. Deze trap is gekoppeld aan de boulevard. De bouwfysica, het klimaat binnen in de school wordt ook verbeterd. Denk daarbij aan luchtbehandeling met warmteterugwinning en speciale aandacht voor een goede akoestiek."

Opleiding tot architect
Anèt heeft de TU Delft gedaan en had voor haar toekomstige vakgebied het profiel Natuur en Techniek nodig. Ze vertelt dat je na het vwo kunt gaan studeren aan de TU, maar dat je ook HBO Bouwkunde kunt doen gevolgd door de academie voor Bouwkunst. Leerlingen die mavo doen kunnen via het mbo en het hbo ook de academie voor Bouwkunst doen. "Voor leerlingen die geïnteresseerd zijn in het vak; er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden" aldus Anèt.